In Memoriam: Tonnis Bouman

‘Ontwerpen is kiezen’, vertelde Tonnis mij toen ik in 1996 stage ging lopen bij OTONOMO. Maar daarbij ging hij niet over een nacht ijs. Het was de tijd waarin de computer net zijn intrede had gedaan in de architectenbranche. Terwijl elders in het pand met Autocad werd getekend, ontwierp hij zijn plannen het liefst nog op calqueerpapier, vel over vel.

Tonnis was – als je dat zo zou willen zeggen – meer kunstenaar dan bouwer. In zijn werk combineerde hij klassieke stijlelementen met eigenzinnige, moderne oplossingen. Hij dacht onorthodox en experimenteerde graag.

Ook hield hij erg van kleur. In zijn projectboekjes en impressies combineerde bij collagetechnieken met perspectivische tekeningen die hij met steunkleuren kopieerde op gekleurd papier. Thuis in zijn statige woonhuis aan de Radesingel – waar ook het kantoor was gevestigd – experimenteerde hij met kleur. Tonnis schuwde het contrast niet en gebruikte graag neonkleuren.

Destijds was Tonnis gefascineerd door lichtgevende kopse kanten van neonkleurige acrylaatplaat. Ik kan me herinneren dat hij het idee had om in de buitengevel van een woning een strook kopse acrylaatplaat te verwerken, zodat er ’s avonds een mysterieuze fluoriserende lijn op het gebouw zou ontstaan. Het plan bleek helaas technisch niet uitvoerbaar.

Zijn glasstudies slaagden wel. Als een moderne vorm van glas-in-lood verlijmde hij gekleurde glasvlakken tot een gelaagd ritmisch beeld – streepjescodes van kleur. De computer kwam hierbij dan toch goed van pas. Hij maakte eindeloze reeksen kleurvlakjes is diverse formaten.

In eerste instantie werden deze glasobjecten vooral in het interieur toegepast, op moderne stalen binnendeuren van kamers-en-suite. Maar in een woningbouwproject aan de Kraneweg zijn ze ook van buitenaf zichtbaar, doordat Tonnis ze hier als voorzetgevel gebruikte.

Als glas niet haalbaar was, verruilde hij het voor gekleurde folie, zoals in een woningbouwproject in de Oosterparkwijk. Maar ook in deze vorm voegde hij een artistieke laag toe aan het plan. 

Tonnis’ plannen kenmerken zich door hun onorthodoxe karakter. Zijn (woning)plattegronden waren bijzonder uitgebalanceerd en nooit standaard. Een ontwerphouding waarmee hij het zichzelf en anderen vast niet altijd gemakkelijk heeft gemaakt, maar die wel leidde tot een aantal bijzondere, sprekende projecten. Zo ontving zijn bureau in 1999 de eerste prijs van de vakjury van de Groninger Architectuurprijs voor een rij splitlevelwoningen op de hoek van de Turfstraat en de Singelstraat.

In 2013 kreeg Tonnis de opdracht om aan de Trompstraat een aantal appartementen te realiseren op een plint van garageboxen. De eigenzinnige wijze waarop het bouwvolume zich invoegt in de bestaande context, zonder te historiseren, vat eigenlijk zijn houding prachtig samen.

We verliezen in Tonnis een talentvolle en gepassioneerde ontwerper. Gelukkig laat hij mooie herinneringen en projecten na, die Groningen nog steeds kleur geven.