Ontwerp de rechtbank van de 21e eeuw

11 december 2013

Rechtspraak in een hoge toren, in een kuil of in de cloud: de rechtbank van de toekomst heeft weinig weg van de rechtbank anno nu. Als het aan drie interdisciplinaire creatieve teams ligt tenminste, die zich de afgelopen weken bezig hielden met het ontwerpen van de rechtbank van de 21e eeuw.

Want nu in het recht zelf sprake is van veranderende procedures, implementatie van informatietechnologie en een nieuwe rol voor rechters, wordt het aanpassen van de fysieke omgeving ook dringend noodzakelijk. Maar hoe?

Platform voor Architectuur en Stedenbouw GRAS werkte samen met de rechtsonderzoekers van HiiL innovating justice in een ontwerpmanifestatie om een aanzet te geven voor de gerechtsgebouwen van de toekomst. Drie interdisciplinaire teams van architecten, ontwerpers, landschapsarchitecten en interieurarchitecten onderzochten samen met juridische experts welke innovaties rechtbanken wereldwijd te wachten staan, en hoe ontwerpen daarop kunnen inspringen om de ruimte passend te maken bij de nieuwe manier van functioneren.

De teams gingen op onderzoek bij onder meer het internationaal strafhof en het spiksplinternieuwe gerechtshof van Amsterdam en konden experts uit het juridisch veld raadplegen. Hun ontwerpen werden 11 december gepresenteerd op het Innovating Justice Forum, waarvoor 150 opinieleiders, rechtsvernieuwers en juridisch specialisten vanuit de hele wereld in Den Haag bijeen waren om te werken aan innovaties op rechtsgebied. 

Laura Kistemaker van HiiL: “Een ontmoeting tussen creatieve en juridische professionals is heel zeldzaam. Maar de fysieke verbeelding van de toekomst van de rechtbank is juist een geweldige aanvulling op de bestaande vooral verbale discussies over veranderende procedures.” 

Team 1 presenteerde een rechtbank als allerlaatste redmiddel. “Daar kom je terecht als het écht niet lukt een probleem op andere wijze op te lossen”, aldus de teamleden van architectenbureau ByBali. Verder werkten in dit team Daniël Leenders (6to9design), Eelco Hoeke (In.Vorm.Eel.com) en Sahar Khan mee.

“Het gebouw bereikt mensen door letterlijk en figuurlijk zijn eigen uithangbord te zijn. Het meer zichtbaar maken van gerechtsgebouwen in de maatschappij is een interessant thema: kun je met een gerechtsgebouw dat mensen laat zien wat er plaatsvindt meteen een voorbeeldfunctie hebben waardoor vervolgens minder rechtszaken nodig zijn?”




Een tweede team focuste op rechtbanken die mensen helpen bij het oplossen van problemen. “Wij stellen ons een grote openbaar toegankelijke glazen kas voor, op de plek van het huidige ministerie van Buitenlandse Zaken”, aldus architect Judith Schotanus. Collega-teamlid Elsbeth Ronner: “Alle rechtszalen en ruimtes zijn ingericht om sociale interactie, de dialoog, centraal te stellen. Met de mogelijkheid voor rechters om de ruimte aan te passen naar gelang de zaak dat nodig maakt: zo kan de rechter de ruimte kleiner maken om druk te zetten op partijen om tot overeenstemming te komen.”  Aan deze opdracht werkten verder Melvin KaersenhoutLaura Vellinga en Ashley Bennett.

 

 

Een derde team boog zich over een rechtbank die vooral helderheid moet scheppen in juridische kwesties. “Het is voor ons niet de vraag óf we naar een digitaal rechtssysteem gaan, maar meer in welke vorm”, aldus Rozemarijn Koopmans en David de Zwart van Multitude. Teamgenoot Jan-Richard Kikkert van architectenbureau K2: “Ons doel is het rechtssysteem te herzien en iedereen met toegang tot internet zelf regie te geven over zijn rechten, met een open-data cloud.” Geen gebouw dus, maar juist een digitale aanpak. Ze lieten zich o.a. inspireren door een filmpje over de Boston bomber.
 

De internationale bezoekers van het Innovating Justice Forum reageerden enthousiast op de ontwerpen, die voer bleken voor discussie. Van internet-scepsis - een rechter zag voorlopig nog geen betrouwbaar internet op het platteland van Oost-Timor - tot enthousiasme: “De rechtbank van de toekomst kan maar beter voorbereid zijn op de homo digitalis”, aldus een twitterende deelnemer. “De concrete ontwerpen voor de strategieën waar wij voortdurend aan werken helpen me enorm bij het nadenken en verandert ook de manier van denken” was een reactie.

De manifestatie werd mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. De resultaten worden opgenomen in het Trend Report Trialogue - releasing the value of courts dat deze maand verschijnt.

Zie hier ook de berichten in De Architect en op Rechtspraak.nl

Blijf op de hoogte

Wil je de post en uitnodigingen van Platform GRAS per e-mail ontvangen?

Ik wil papieren post!

Platform GRAS is het architectuurcentrum van Groningen. Onze missie: het stimuleren en aanjagen van de kennis van de gebouwde omgeving en het debat daarover. Meer >
  • LinkedIn logo
  • LinkedIn